Иужьрей илъэсхэм хамэ къэрал щыпсэу ди лъэпкъэгъухэр нэхъ жыджэру Хэкужьым къеблагъэ хъуащ. Абы щыхьэт тохъуэ зи лъэпкъ къэзылъыхъуэжу, зи адэжь Хэку зылъагъуну адыгэм и махуэщIхэм, щыгъуэ-щIэж махуэм гъунэжу къытхуеблагъэ щIалэгъуалэр.

Мис, аргуэрыжу Щамым (Сирием), Иорданием къикIа адыгэ щIалэгъуалэ адэжь Хэкум къихьащ. Мы IуэхуфIыр къызэфIагъэкIащ ди къэралым щылажьэ «Новое поколение» федеральнэ программэм ипкъ иту. Абы и къудамэу щыт «Россотрудничество» федеральнэ агенствэм и зы тхьэмадэ, ди хэкуэгъу Агырбэ Зураб и фIыщIэкIэ, ныбжьыщIэ 12-м адэжь Хэкур япэрейуэ къалъэгъуащ.

— Илъэс къэс къэрал зэхуэмыдэхэм щыщ, зи ныбжьыр илъэс 25-30-м ит щIалэгъуалэ Урысейм къыдошэ. Я нэкIэ ядогъэлъагъу ди къэралым и теплъэр, цIыхухэм я щыIэкIэ-псэукIэр, ныбжьэгъу зэхуэхъуу, зэпыщIэныгъэ яку къыдэхуэн, зэдэдгъэлэжьэн мурадкIэ. МылъкукIэ псори къызэзыгъэпэщыр ди агенствэращ.

Иджырей къэкIуэгъуэм КавказымкIэ, нэгъуэщIу жыпIэнумэ, Адыгэ, Къэбэрдей-Балъкъэр, Къэрэшей-Черкес хэгъуэгухэмкIэ къэдунэтIащ. АтIэ, хамэ къэрал къитшар лIыщIэ бжыгъэкIэ зи адэжь хэку зыбгынахэм къащIэхъуа адыгэ щIалэгъуалэращ.

Къэрэшей-Черкесыр си хэкуу щыткIэрэ, псом хуэмыдэу си гуапэщ адыгэ щIалэгъуалэр мы хэгъуэгум къызэредгъэблэгъэфыр, гуапэщ мыпхуэдэ проект зэрыщыIэр, къэрал куэдым зэбгырдза адыгэхэм зэи ямылъэгъуа, псалъэкIэ мыхъумэ зи гугъу ящIу зэхамыха я хэкужьым къихьэну абы лъэкIыныгъэ къазэрыритыр.

НобэкIэ адыгэ щIалэгъуалэу нэрыбгэ 12 хэкужьым къитшащ, 4-р — Иорданием, 8-р — Щамым щыщщ. Мы проектыр гъэлэжьэным дыхилъэсащ, ар къызэгъэпэщыным хэлъ лъэпощхьэпохэри IудогъэкIуэтыф. Абы и фIыгъэкIи, ди фIэщ мэхъу дяпэкIэ ныбжьыщIэхэм я бжыгъэм зэрыхэхъуэнур.

НыбжьыщIэхэр Хэкужьым зэрыщыIэным ехьэлIа программэр кIэщIщ, махуи 5-8 хуэдизщ къызэщIиубыдэр. Арами, ныбжьыщIэхэм ар яхурокъу къыздэкIуа щIыналъэр къаплъыхьыну, ныбжьэгъущIэхэр къагъуэтыну, я лъэпкъэгъухэм, я унагъуэцIэр зезыхьэхэм яIущIэну, зэпсэлъэну.

Ди федеральнэ агенствэм и пшщэ ирелъхьэж ныбжьыщIэхэм я гъуэгу уасэри, ахэр ерыскъыкIэ, псэупIэкIэ къызэгъэпэщынри. Мыхэр лэжьапIэ IэнатIэ зиIэ щIалэгъуалэ зэчиифIэщ, зэрылажьэ IэщIагъэм нэхъыфIу хэзыцIыхукIхэм ящыщщ, зыщыпсэу къэралхэм деж щыIэ я лъэпкъэгъухэм нэхъ жыджэру яхэтхэрщ. Нэхъыщхьэу ди мурадыр Урысейм къедгъэблагъэ щIалэгъуалэмрэ дыдейхэмрэ зэрыцIыхуу, зэдэлэжьэн щIадзэу, дяэпкIи проект гъэщIэгъуэнхэр сэтей къадгъэщIынырщ. Ар ди къэралхэм я зэхущытыкIэр езыгъэфIакIуэу щытынущ. Нобэ мыбдеж къетшэлIахэр зэзыпхыр ахэр зэры-адыгэращ. Ди гуапэщ мы проектыр гъэлэжьэным хэгъуэгу унафэщIхэри арэзы техъуэмэ, — къыддэгуэшащ Агырбэ Зураб.

Федеральнэ агненствэм и лэжьакIуэм дызэрыщигъэгъуэзамкIэ, мы проектыр 2011 гъэм щекгъэжьауэ мэлажьэ. Япэ дыдэ щрагъэжьам цIыху 200 къашэу щытамэ, иджы а бжыгъэр минным зэрынэхьэсащ. Нэхъыбэу къыздикIыр КъуэкIыпIэ гъунэгъуращ. Къапщтэмэ, мы проектым ипкъ иту япэрейуэ адыгэ щIалэгъуалэр хэкужьым кърашауэ аращ. Агырбэм зэрыжиIамкIэ, проектым и къызэгъэпэщакIуэхэмкIэ мыхьэнэшхуэ зиIэр хамэ щIыналъэ щыпсэун къызыхуихуа адыгэхэм я лъэпкъэгъухэм хуаIэ зэпыщIэныгъэр ямыгъэкIуэдынращ.

Хэкужьым къеблэгъа щIалэгъуалэм я гукъыдэжымкIэ, ялъэгъуар къазэрыщыхъуамкIэ къыздэдгъэгуэшащ.

Жэмбэч Мухьэмэд,

Иорданием щыщщ, Амман къалэм дэсщ, нейрохирургщ, пащтыхь Хъусейн и цIэкIэ щыIэ медицинэ купсэм щолажьэ:

— Сэ япэрейуэ Хэкужьым сыкъэкIуауэ аращ. Си гум щыхъэр жыIэгъуейщ. Слъагъур сигу ирохь, уеблэмэ МэшбащIэ Исхьэкъ и «Ди хэгъуэгу» усэр жысIэну сыхуейуэ хэкужьым и дахагъэм сыхуегъэуш.

Си гум зэрилъам, сурэткIэ зэрыслъэгъуам нэхърэ нэхъ дахэжу адэжь хэкур къэслъэгъуащ. КъыджаIэт, хэкужьым деж зэкIэ щхъуантIэу, псышхуэхэр ежэхыу, жьыбгъэ къабзэ щыIэу. Апхуэдэщ зэрыщытри. Сэ апхуэдизкIэ бзэр сцIыхуну сыхуейт, сыщIэлIэти, си закъуэ зэзгъэщIэжащ. Ди унэм деж нэхъыбэрэ хьэрыпыбзэщ дызэрыпсалъэр, ар хуабжьу сигу къоуэ.

Хэкужьым щыщ си ныбжьэгъум зыкъыпысщIэри, абы тхылъ къысIэригъэхьащ, иужьым хуэм-хуэмурэ бзэр зэзгъэцIыхуащ. Адыгэбзэр кIуэдмэ лъэпкъри кIуэдыжынущ!

Си адэм и лIакъуэр Адыгэ РеспубликэмкIэ щыIэ Пэнэжьыкъуейм щыщщ. Бжьэдыкъу къуажэщ. С адэ-анэр бжьэдыгъубзэкIэ зэдоуэршэр. Сэ медицинэм сыхуеджащ, иджыри нейрохирург си IэщIагъэмкIэ си щIэныгъэм хызогъахъуэ.

Си ныбжьэгъухэр къыхуезджэнущ Хэкужьым къэкIуэну. Язгъэлъагъунущ абы и дахагъыр. Ди гуапэщи, Адыгэ Хасэ Амман дежи, абы пэгъунэгъу къалэхэми щолажьэ, дэри абы докIуалIэ. Абдежхэм сабийхэр адыгэбзэм, хабзэхэм, хуагъасэ, хурагъаджэ, пщащэхэм адыгэ шхыныгъуэхэр ирагъэцIыху. ЖыIэпхъэщи, щIалэхэмрэ пщащэхэмрэ щхьэхуэу ягъасэ.

Наджэ Синэмыс,

Сирием къикIащ, Дамаск къалэм щыщщ, психологщ, илъэс 25-рэ и ныбжьщ:

—  Си анэ-адэр адыгэбзэкIэ мыхъумэ къызэпсалъэкъым. Бзэр зэрысцIыхур зи фIыщIэр ахэращ. ХьэрыпыбзэкIэ зыгуэркIэ сайупщIмэ, жэуап къызатыжкъым, адыгэбзэкIэ жызагъэIэн папщIэ.

Ди лъэпкъыр Адыгей РеспубликэмкIэ щыIэ УлапэкIэ икIащ.  Срогушхуэ си нэхъыжьхэр здэщымыIа хэкужьым сыкъэкIуэну лъэкIыныгъэ зэрызгъуэтам.

ХъуэкIуэн Алэ,

 Дамаск къалэм щыщщ, егъэдэджакIуэщ, и ныбжьыр илъэс 25-рэ мэхъу:

— Си цIэр си анэм къысфIищIащ, ар КъурIэным итщ. Насыпышхуэу солъытэ Хэкужьым къакIуэ гупым сакъызэрыхэхуар, адэжь Хэку сыкъихьэну лъэкIыныгъэ зэрызгъуэтам сыщогуфIыкIыпэ. Зэи си гукъагъым хэкужьым сыкъэкIуэну. Ди лъэпкъэгъухэр гу хуабэкIэ къытпыкъуэкIащ. КъэбэрдеймкIэ дыщыIащ, Iуащхьэмахуэ дагъэлъэгъуащ, Шэджэм псыкъелъэхэм дашащ, пхуэмыIуэтэну хэкужьыр дахэщ.

Си IэщIагъэкIэ сыегъэджакIуэщ, Дамаск къалэм сыщолажьэ, есэпым хузогъаджэ. Профессор сыхъуну сыхуейщ, абы сыхущIокъу.

Си анэр къэбэрдей лIакъуэщ къызыхэкIар, си адэр абэзэххэщ. Унэм деж адыгэбзэкIэ дыщызопсалъэ. Ауэ си ныбжьэгъухэм сащыIущIэкIэ, хьэрыпыбзэщ дызэрызэдэуэршэрри, адыгэбзэр тIэщIоху, апхуэдэурэ бзэр тфIокIуэд. Бзэр кIуэдмэ дэри адыгэу зытлъытэжыфынукъым. Лъэпкъыри кIуэдынущ. Абы срогумэщI…Сэ сыхущIэкъунущ къыскIэлъыкIуэхэм бзэр зэразгъэщIэным, зэращымыгъупщэным. Си адэм фIэфIщ абэзэхэбзэмкIэ сыщыпсалъэкIэ. Ауэ сэ си анэм и бзэращ — къэбэрдейбзэращ си гум ехуэбылIэр, франджыбзэм ещхьщ. Си адэр къысхуогубжь: «Си бзэмкIэ псалъэ!» — жеIэри…

НыбжьыщIэхэр Урысейм къихьэнымкIэ лэжьыгъэшхуэ иригъэкIуэкIащ хамэщI щыпсэу ди лъэпкъэгъухэм я Iуэхухэр зехуэнымкIэ «Родина» ассоциацэм и Къэбэрдей-Балъкъэр къудамэм и тхьэмадэ НэкIацэ Владимир. ИкIи, абы мы IуэхуфIыр къызэрызэрагъэпэщам дыщигъуэзащ.

— Япэрауэ, ди гуапэщ икIи дрогушхуэ къуэш беслъэнейхэм дакъызэрыхуеблэгъамкIэ! ХьэщIэ щIалэгъуалэр Сириемрэ Иорданиемрэ къикIащ. «Новое поколение» федеральнэ программэм и «Россотрудничество» къудамэм и зы тхьэмадэ, фи хэгъуэугм щыщ щIалэ Агырбэ Зураб и фIыщIэкIэщ, абы и дэIэпыкъуныгъэкIэщ, и жэрдэмкIэщ адыгэ щIалэгъуалэр Хэкужьым къызэрыкIуар. «Россотрудничествэ»-мрэ «Родина» -мрэ куэд щIауэ дызэдолажьэ, «дызэпартнерщ» урысыбзэкIэ жыпIэмэ. Агырбэм сыкъигъуэтри, мыпхуэдэ программэ зэрыщыIэр къызжиIащ, дгъэлэжьэфынуми къызэупщIащ. Шэчыншэу ар зэрыдгъэлэжьэныр сэри жесIащ. АтIэ, сэ хамэ щIыналъэ щыпсэу ди лъэпкъэгъухэм сапыщIашщ, сыкъацIыху. КъэкIуэну хуейуэ зыкъэзыгъэлъэгъуахэм къахэтхащ щIалэгъуалэ жыджэрхэр, зыщыпсэу  къэралхэм деж адыгэ Iуэхум сэбэп къыхуэзыхьхэр, бзэр зыгъэшэрыуэхэр. Мы гупым иджыри Ливаным щыщу нэрыбги 4 яхэтын хуеящ. Ауэ щхьэусыгъуэ гуэрхэм къыхэкIыу ахэр къынэсыфакъым…

Гупыр Къэбэрдейм махуищкIэ щыхьэщIащ, заплъыхьащ. Иджы ди къуэш беслъэнейхэм фи деж дыкъэкIуауэ аращ, — жиIащ НэкIацэм.

Хэгъуэугм щыщу хамэ къэрал къикIыу къытхуеблэгъа ди лъэпкъэгъу щIалэгъуалэм япежьащ ДАХ-м хэт Аслъэнхэ Алий, КъЧР-м и Адыгэ щIалэгъуалэ Хасэм и тхьэмадэ Жу Тимур, лъэпкъ щIалэгъуалэр, адыгэ Iуэхум пыщIахэр.

— Зэрынэрылъагъуу, иужьрей илъэсхэм хамэ къэрал щыпсэу ди лъэпкъэгъухэр ди хэгъуэгум нэхъ къеблагъэ хъуащ, щIалэгъуалэм зызэпащэ, зэроцIыху. Дэри, хэкужьым щыпсэухэри, дигу ихауэ ди лъэпкъэгъухэм дапожьэ. Мыр адыгэу дунейм тетым я Хэкущ. Мис, «Россотрудничество»-мрэ «Родина»-мрэ я жэрдэмыфIкIэ нобэ адыгэ щIалэгъуалэр къытхуеблэгъащи, ди гуапэщ, дахуогуфIэ. Хэт сыт хуэдэ къэрал къимыкIами, адыгэр ди нэщ, ди псэщ. Дыгушхуэу Хэкур ядгъэлъагъунущ, уеблэмэ я къуэш-шыпхъухэр, Iыхьлыхэр къахудогъуэтыж, зэпыдощIэ. Ноби зэIыхьлы зэрыгъуэтыжащ. Нобэ зэрыдгъэцIыху щIалэгъуалэр зэрыгъэкIуэдынукъым, нэхъри зэпыщэныгъэхэр ягъэбыдэнущ мыхъумэ. АбыкIэ сэбэп мэхъу Интернетри, телефонхэри.

Ди хьэщIэхэр махуищкIэ мыбдеж щывIэнущ. Абыхэм я нэгузыужь программэри гъэбелджылащ. Адыгэ къуажэхэм тшэнущ, Iуащхьэжьыр ядгъэлъагъунушщ, абы хуэгъэза хъыбархэм щIэдгъэдэIунущ, Хэкужьым и щIыпIэ дахэхэм етшэлIэнущ, — жиIащ Аслъэнхэ Алий.

Гукъыдэжымрэ ялъэгъуа дахагъымрэ я гур зэщIиIэтэу, хэкужьым и щIыпIэ дахэхэр зэрагъэщIэгъуэнур ямыцIыхуу, дяпэкIэ, Iэмал имыIэу хэкужьым къытрагъэзэжу къызэрыкIуэнум шэч къытрамыхьэу ди хьэщIэхэр гъуэгу техьэжащ.

ЩОХЪУЖЬ Люсанэ.

Использование уникальных материалов, опубликованных на сайте Черкесия ТВ допускается только с при наличии активной гипер ссылки на первоисточник circassiatv.com
comments powered by HyperComments